Kazimiera Maleczyńska (1925-2010)

Profesor Kazimiera Maleczyńska urodziła się 25 X 1925 r. we Lwowie. Twórczo uczestniczy w życiu naukowym od początku lat 50. XX w. Studia historyczne i romanistyczne rozpoczęła na Uniwersytecie Jagiellońskim (1945-1946), a kontynuowała na Uniwersytecie Wrocławskim. Zakończyła je rozprawą magisterską pt. Szkolnictwo parafialne w archidiakonacie opolskim w drugiej połowie XVII w. Później dzięki pracy we wrocławskiej Bibliotece Uniwersyteckiej Maleczyńska miała kontakt z dawną książką. Wtedy skrystalizowały się zainteresowania Maleczyńskiej, stopniowo poszerzane o nowe problemy i pogłębiane, tak iż objęły z czasem niemal wszystkie obszary wiedzy o dawnej książce.

Pierwszym polem badań Kazimiery Maleczyńskiej była historia papieru i papiernictwa. Już w 1954 r. na łamach „Sobótki” opublikowała pierwszy artykuł naukowy z tego zakresu – Z dziejów papierni wrocławskiej w XVIII w., a następnie kilka recenzji książek zagranicznych dotyczących papiernictwa. Pracowała wtedy nad rozprawą doktorską pt. Dzieje starego papiernictwa śląskiego, pod kierunkiem profesora Stefana Inglota. Ta pierwsza monografia śląskiego papiernictwa pozostaje do dzisiaj najpełniejszym opracowaniem tego tematu. Do historii papieru i papiernictwa Maleczyńska wielokrotnie później wracała. Była autorką licznych haseł w Encyklopedii Wiedzy o Książce (1971; ostatnio redagowała dział „Papiernictwo” w przygotowywanym drugim wydaniu tej encyklopedii). W serii „Książki o Książce” (Zakładu Narodowego im. Ossolińskich) wydała popularne Dzieje Starego Papieru (1974).

Tematyka prac badawczych Kazimiery Maleczyńskiej znacznie poszerzyła się zwłaszcza w latach 60., kiedy z Biblioteki Uniwersyteckiej Maleczyńska przeniosła się do Katedry Bibliotekoznawstwa [dzisiaj Instytut Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa] Uniwersytetu Wrocławskiego. Uzyskała habilitację w 1968 r. na podstawie rozprawy pt. Recepcja książki francuskiej we Wrocławiu w XVI w. Trzy lata później otrzymała etat docenta, w 1982 r. tytuł profesora nadzwyczajnego, zaś w 1990 r. – zwyczajnego. W latach 1977-1981 i 1990-1991 była dyrektorem Instytutu, w latach 1981-1983 kierowała Studium Doktoranckim Nauki o Książce, Bibliotece i Informacji Naukowej, w latach 1981-1996 Zakładem Teorii i Historii Książki. Maleczyńska pracowała w Instytucie do przejścia na emeryturę w 1996 r.

Na początku lat 60. głównym polem badań Kazimiery Maleczyńskiej stały się dzieje bibliotek i czytelnictwa. Natomiast od połowy lat 70. Maleczyńska podjęła pracę nad dziejami bibliotek prywatnych w Polsce i nad ideą biblioteki publicznej.

Obszerny dorobek naukowy profesor Kazimiery Maleczyńskiej w wielkim stopniu wzbogacił obraz dziejów kultury na Śląsku i w Polsce, zwłaszcza okresu renesansu i doby zaborów. Jej oryginalne, często odkrywcze prace, zarówno źródłowe, jak i o charakterze analitycznym, syntetycznym i przeglądowe, wniosły nowe wartości do piśmiennictwa naukowego.

Kazimiera Maleczyńska była redaktorką naczelną „Roczników Bibliotecznych” w latach 1981-1995.

Jest autorką około 100 prac oryginalnych, w tym 8 książek, oraz promotorką wielu prac magisterskich i 9 prac doktorskich.

Była wielokrotnie nagradzana, m.in. czterokrotnie nagrodą Ministra oraz nagrodą im. Heleny Radlińskiej (I stopnia).